Het kunstenaarsportret van deze week gaat over Marcel Duchamp. Een kunstenaar die bekend werd met zijn readymades en hiermee een revolutie in de kunstwereld op gang zette. Zijn kunstwerk Fountain uit 1917 werd in 2004 verkozen tot invloedrijkste kunstwerk van de 20e eeuw.

In het kortduchamp-bicycle-wheel-1913nude-descending-a-staircase-no-2-1912
De Franse Marcel Duchamp groeide op in een kunstenaarsgezin en begon, samen met zijn broers, al op jonge leeftijd met schilderen. Hij experimenteerde o.a. met de kubistische stijl. In het schilderij Nude Descending a Staircase, No.2 (zie hiernaast) zie je die invloed. In 1913 stopte hij met de schilderkunst en maakt hij het werk Roue de bicyclette. Dit werk werd niet tentoongesteld, het was bedoeld voor hemzelf, maar tegenwoordig wordt het gezien als de aanzet tot het Dadaïsme (ofwel Dada).

Readymades
Toen Duchamp in 1915 naar New York vertrok, ging hij verder met zijn ideeën over kunst en de kunstwereld en ontstonden zijn readymades. Hij was van mening dat een kunstenaar bepaalt of iets wel of geen kunst is. Het maakte voor Duchamp ook niet uit of de kunstenaar het werk zelf had gemaakt, integendeel, zijn readymades waren bestaande alledaagse voorwerpen die in een andere context werden geplaatst (een museum of galerie) en als kunstwerk gepresenteerd werden. De functie en het nut van het voorwerp gingen zo verloren. Bij Duchamp ging het allemaal om het concept en niet om wie en hoe het gemaakt was.

Is dit kunst?Marcel_Duchamp kopie
Zijn bekendste readymade is Fountain, dat hij wilde laten zien bij de Independents Exhibition van 1917 in New York. Hij wilde de vraag ‘wanneer is iets kunst?’ ter discussie stellen en dat is goed gelukt. Als dit gesigneerde urinoir een kunstwerk is, kan immers alles een kunstwerk zijn! Fountain is uiteindelijk niet tentoongesteld in 1917 (de bestuurders van de expositie verafschuwden het werk) en bestaat ook niet meer. Wel zijn er wereldwijd zo’n 15 door Duchamp erkende kopieën te vinden en het werk heeft vele kunststromingen beïnvloed, zoals het Surrealisme, de Popart en het Conceptualisme.

Zelf kijken
Het werk van Duchamp kun je bekijken in Amsterdam (Stedelijk Museum), Parijs (Centre Georges Pompidou) en New York (MoMA, Metropolitan Museum en Guggenheim Museum).

Zelf doenl-h-o-o-q-mona-lisa-with-moustache-1919.jpg!Blog
Marcel Duchamp dreef de spot met het begrip kunst, want, stelde hij, wat is nou eigenlijk kunst? En wie bepaalt dat? Hij haalde een grapje uit met het wereldberoemde schilderij Mona Lisa van Leonardo da Vinci. Hij nam een kopie van het schilderij, tekende er een snorretje en een baard op en noemde het L.H.O.O.Q, Mona Lisa met snor. Volgens Duchamp kan alles kunst zijn, als de kunstenaar het benoemd tot kunstwerk. Dus waar wacht je nog op? Vandaag ben jij de kunstenaar. Ga zelf aan de slag met een bestaand schilderij en leef je uit!
Zoek een plaatje op internet van je favoriete schilderij (of juist eentje die je heel lelijk vindt!). Je kunt de afbeelding uitprinten en eroverheen tekenen, maar je kunt ‘m ook bewerken op de computer.


Bronnen
– http://www.dada-companion.com/duchamp/
– http://www.marcelduchamp.net
– http://www.wikiart.org/en/marcel-duchamp/mode/all-paintings (afbeeldingen)
– Dat kan mijn kleine zusje ook, Will Gompertz