Het eerste kunstenaarsportret van een Nederlandse kunstenaar; Maurits Cornelis Escher. Lees meer over hem en zijn beroemde onmogelijke objecten en meetkundige patronen.

In het kort
Maurits Cornelis Escher (1898-1972) werd geboren in Leeuwarden. Later verhuisden de familie naar Arnhem en begon Escher aan een studie bouwkunde in Delft. Na enkele maanden maakte hij de overstap naar de studie Bouwkunde en Sierende Kunsten in Haarlem. Daar kreeg hij les van schilder en graficus Samuel Jessurun de Mesquita (de broer van Joseph Jessurun de Mesquita, die we kennen van de kunstenaarsportretten-foto!), met wie hij nog lang daarna bevriend bleef.

Escher kwam regelmatig in Italië en Spanje, waar hij zijn vrouw ontmoette; de Zwitserse Jetta Umiker. Met haar woonde hij in Rome, daarna in Zwitserland, in België en tot slot weer in Nederland, in Baarn.

De plekken waar hij woonden zijn terug te zien in zijn werk. Zo vond hij inspiratie in Italië voor zijn landschappen en in Spanje liet hij zich inspireren door de Moorse kunstwerken, wat hij gebruikte bij zijn patronen.

ravello-iii

Ravello III, 1923

bird-fish

Bird Fish, 1938

 

 

 

 

 

 

 


Werk en techniek

Escher experimenteerde veel met onmogelijke objecten en geometrische patronen, maar hij maakte ook een aantal super realistische tekeningen. Zijn werk ligt op het grensgebied van de wiskunde en de kunst. In zijn patronen/vlakvullingen zit soms een verloop verwerkt (metamorfoses), de ene vorm verandert dan langzaam in een andere vorm. Hierin zijn ook vaak tegenstellingen te zien, zowel in kleur als in onderwerp, zoals zwart-wit, dag-nacht en engelen-duivels.
De favoriete techniek van Escher was de houtsnede. Hierbij guts je de tekening uit een zachte houtsoort, vervolgens wordt de drukplaat met een inktroller van zwarte of gekleurde inkt voorzien en wordt het op het vel stevig aangedrukt. Naast houtsnede, waren ook houtgravure, lithografie, mezzotint en linosnede technieken die hij vaak gebruikte.
Hieronder zie je voorbeelden van zijn realistische tekeningen, onmogelijke voorstellingen en oneindige, geometrische vlakvullingen en metamorfoses.

hand-with-reflecting-sphere

Hand with reflecting sphere, 1935

waterfall

Waterfall

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

drawing-hands

Drawing hands, 1948

day-and-night

Day and night, 1938

 

 

 

 

 

 

 

“Ik zou een tweede leven kunnen vullen met het werken aan mijn prenten.” M.C. Escher

Stroming
Het werk van Escher is niet duidelijk in te delen in een kunststroming. Wel zijn er verbanden te zien met het Surrealisme (fantasie-werelden en onmogelijke situaties) en de Op Art (optische illusies).

bond-of-union

Bond of union, 1956

balcony

Balcony

 

 

 

 

 

 

 


“Ik wandel steeds in raadselen. Er komen telkens jongelui die zeggen: u maakt ook 
popart. Ik weet helemaal niet wat dat is, popart. Dit werk maak ik al dertig jaar.”

Zelf kijken
In Den Haag kun je het museum Escher in het paleis bezoeken, met ruim 150 werken van de kunstenaar. Ook in het Rijksmuseum, Amsterdam en het Boijmans van Beuningen museum in Rotterdam hangen werken van Escher.

Zelf doen
Dit keer 2 opdrachten om thuis (of in de klas) mee aan de slag te gaan. Opdracht 1 gaat over optische illusies, opdracht 2 over druktechnieken en patronen. Veel plezier!

Opdracht 1 – optische illusieopdracht_optischeillusie
Deze opdracht is een leuk en gemakkelijk begin om met optische illusies in aanraking te komen.
Je hebt nodig: wit papier (A4), grijs potlood en stiften.
Trek je hand over met potlood op het vel papier. Ga nu van boven naar beneden, over het hele vel, lijnen trekken van links naar rechts. Gebruik steeds een andere kleur. Als je bij je getekende hand komt (topje van de vinger), maak je daar de lijn ‘bol’ i.p.v. recht. Als je weer voorbij de vinger bent, teken je de lijn weer recht verder. Ga zo door tot het hele vel gevuld is.
Als het goed is, lijkt het alsof je hand uit het papier naar voren komt!

Opdracht 2 – stempelpatroon
Druktechnieken kunnen ingewikkeld en tijdrovend zijn, maar het kan ook op een makkelijke manier, zoals met stempelen. Stempelen is eigenlijk het omgekeerde van drukken. Bij drukken wordt het papier op de drukvorm (linoleumsnede, houtblok, etsplaat) gelegd, bij stempelen wordt de drukvorm naar het papier gebracht.
Je hebt nodig: verf, kwast, papier en een stempel. Een stempel kun je gemakkelijk zelf maken, bijv. met een vlakgum. Teken eerst je vorm op de gum en snij/guts dan de restvorm weg (dus je tekening laat je staan). Ook kun je, zoals ik heb gedaan, een vorm knippen uit bijv. schuimrubber en dat opplakken op een houtblokje.

Schilder je stempel in met verf of druk je stempel in een stempelkussen. Het enige wat je nu nog hoeft te doen is stempelen! Door herhaling van de vorm ontstaat vanzelf het patroon.
Experimenteer met verschillende kleuren en composities en laat je patroon doorlopen tot de randen van het papier.

opdracht_stempelen1  opdracht_stempelen2

Bronnen
http://www.mcescher.nl
http://www.kunstbus.nl/kunst/m.c.+escher.html
http://www.wikiart.org/en/m-c-escher (afbeeldingen)