Aan het begin van de 20e eeuw ontstond de abstracte kunst. Welke kunstenaar daarvoor nou echt verantwoordelijk was, is onbekend. Maar de kunstenaar van deze week, Wassily Kandinsky, behoort zeker tot een van de eerste en belangrijkste abstracte kunstenaars.

In het kort
Wassily Kandinsky (1866-1944) werd geboren in Moskou, Rusland. Hij studeerde rechten en economie en werkte een tijd als jurist, maar ging op 30-jarige leeftijd toch zijn passie achterna; de schilderkunst. Hij vertrok naar Duitsland, waar hij een beeldende kunst opleiding ging volgen. Toen de WOI uitbrak, keerde Kandinsky weer terug naar Rusland. Hij werd leraar en trouwde met de 16-jarige Nina de Andrejevski. In 1922, toen de oorlog afgelopen was, ging hij weer terug naar Duitsland. Daar werd hij professor aan het Bauhaus in Weimar, waar ook Paul Klee werkte. Deze periode wordt gezien als zijn meest productieve periode.

Abstracte Kunst
Kandinsky is beroemd om zijn Abstracte Kunst, maar voordat hij daarmee begon, maakte hij figuratieve kunst; herkenbare voorstellingen. Op een dag, in 1910, liep hij zijn atelier in en trof daar een van zijn schilderijen ondersteboven aan. Hij herkende het niet en was diep onder de indruk. Het ging hier niet om een herkenbaar onderwerp, maar puur om de kleuren en vormen. Vanaf dat moment maakte hij bijna alleen nog maar abstracte schilderijen.

volga-song-1906  group-in-crinolines-1909
Volga song, 1906 / Group in Crinolines, 1909

Der Blaue Reiter
Samen met Franz Marc richtte Kandinsky in 1911 de kunstenaarsgroep Der Blaue Reiter op. Ze vonden dat elke vorm van academisme in strijd was met de ‘ware kunst’ en dat de emotie moest worden gezien als belangrijkste element om kunst te kunnen maken. De stroming behoort daarom ook tot het Expressionisme.

first-abstract-watercolor-1910  impression-iii-concert-1911
First abstract watercolor, 1910 / Impression III, concert, 1911

Muziek
Liet zich inspireren door muziek, met name de atonale muziek van Arnold Schönberg. Nadat Kandinsky een concert van Schönberg had bijgewoond, kon hij niet wachten met schilderen en maakte nog diezelfde avond het schilderij Impressie III. Volgens Kandinsky spreekt iedere kleur in een schilderij, net zoals iedere klank in een muziekstuk, een eigen taal, met een eigen expressie. De verschillende klanken samen geven een innerlijke beleving. Deze beleving probeerde hij over te brengen in zijn kunstwerken, maar dan met kleuren i.p.v. klanken.

BlueSegment_1921  yellow-red-blue-1925
Blue segment, 1921 / Yellow-red-blue, 1925

Zelf kijken

Je hoeft niet ver te reizen om het werk van Kandinsky in het echt te kunnen zien, er zijn namelijk diverse Kandinsky’s in Nederland te bewonderen. O.a. in het Boijmans van Beuningen in Rotterdam en het Gemeentemuseum in Den Haag.

Zelf doen: tekenen op muziek
Zoals je nu weet, liet Kandinsky zich inspireren door muziek. Die manier van werken is erg leuk om uit te proberen in de klas, maar thuis kan natuurlijk ook. Het gaat als volgt:
Pak een groot vel papier en tekenmateriaal, bijv. pastelkrijt. Zet muziek op en begin! Denk er niet te veel bij na, probeer te tekenen wat je hoort, welk gevoel de muziek bij je oproept. Gebruik de kleuren die jij bij de muziek vindt passen en onthoud; het hoeft geen herkenbare voorstelling te zijn, denk in kleuren en vormen!
Hierna kun je er nog meer maken. Probeer zo veel mogelijk verschillende muziekstijlen, van klassiek tot hardrock en van jazz tot country. Yeee-haw!

Bronnen
Dada tijdschrift nr. 74 ‘Made in Russia’, uitgeverij Plint
www.wassilykandinsky.net
www.artsalonholland.nl
www.wikiart.org (afbeeldingen)